Inleiding ondergrond en bodem
De bodem is de bovenste laag van de ondergrond; dit is de laag grond die door planten beworteld wordt en waarin zich bodemvormende processen afspelen.
De samenstelling van de bodem en ondergrond:
Tengevolge van natuurlijke processen:
- grond met niet-organische korrels die door verwering van gesteente zijn ontstaan (van grote naar kleine: grind, zand, silt, klei),
- grond met de organische resten van planten en/of dieren, (veen, humus etc.)
- neerslag uit de atmosfeer (fijnstof, as etc.)
- water uit de atmosfeer
Tengevolge van de mens :
- agrarische beplanting van akkers, weiden etc.
- organische en chemische mest,
- chemische bestrijdingsmiddelen,
- afval (puin, asfalt, asbest, metalen, rubber, glas, benzine, diesel etc.)
- vervuiling uit de atmosfeer (fijnstof, pfas, ammoniak etc.),
- vervuild grondwater.
De prehistorische bodems en ondergronden zijn ongeroerd door de mens en vormen als opgestapelde en samengeperste lagen de diepere ondergrond (zie “DIEPERE ONDERGROND” ) Een reconstructie van de regionale vegetatieontwikkeling van Twente in het Holoceen: (Bouman et. al.2013) Van Wildernis naar cultuurlandschap.
De historische ontwikkeling van het cultuurlandschap van Twente kan men zelf ervaren door de historische plattegronden van Twente te bekijken in de Topotijdreis.
De recente bodem en ondergrond zijn geroerd door de mens en vormen het cultuurlandschap waarin wij nu leven. Verleden en toekomst van hetTwentse cultuurlandschap is beschreven door de Saxion hogeschool.
Ontwikkeling van bodem en ondergrond in de Esmarke
De schrale (zanderige) bodem en ondergrond (met leemlaag) van de Esmarke zijn de laatste eeuwen in cultuur gebracht en vormen het huidige (agrarische) cultuurlandschap. Na afgraving van grote stukken hoogveen resteerde een natuurgebied het “Aamsveen” dat is aangewezen als “Natura2000” natuurgebied.
Het “Aamsveen” is overigens recent weer door de mens geroerd als gevolg van het “Programma Aanpak Stikstof” (PAS). Hierbij is de bovenlaag verschraald en de waterhuishouding aangepast.
Overige informatie
Een greep van websites met interessante informatie over bodem en ondergrond vindt u via hieronder.
Details van de ondergrond
In de de “Basis Registratie Ondergrond” staan details van de ondergrond.
Vereniging Interprovinciaal Overleg (VIO)
Uitvoeringsorganisatie BIJ12 is onderdeel van VIO en helpt de provincies bij de zorg voor de natuur en de leefomgeving. Hier wordt onder meer naar natuurbeheersplannen verwezen.
Loket provincie Overijssel
Ook de provincie Overijssel regelt van alles met betreffende bodem en ondergrond: https://regelen.overijssel.nl/Loket .
Gezamenlijk standpunt van 14 Twentse gemeenten
De bodem en ondergrond vormen een belangrijke basis bij ruimtelijke ontwikkelingen en na invoering van de omgevingswet hebben gemeenten bevoegdheid om beleid op te stellen over het deel vanaf het maaiveld tot 500 m daaronder. Het project ‘samen de diepte in’ (SDDI) dat is opgezet in onder andere de regio Twente beschrijft hoe de 14 Twentse gemeenten een gezamenlijk standpunt hebben ingenomen: https://www.ondertwente.nl/
Informatiepunt voor de Leefomgeving (IPLO) (vanaf 2023)
Expertise over de omgevingswet en leefomgeving. https://iplo.nl/
Bodem plus: kennis over bodem (tot 2024)
Rijkswaterstaat Bodem+ ondersteunt overheden met kennis over bodemsanering, -bescherming, -beheer en -energie voor een duurzaam gebruik van het bodem- en grondwatersysteem en de ondergrond. https://www.bodemplus.nl/
Waterschap Vechtstromen
Over voldoende, schoon en veilig water in Twente, het Vechtdal en Zuidoost Drenthe. https://www.vechtstromen.nl/
Enschede-aan-de-zee
Waterschap en gemeente geven in 2013 een impressie over de omgeving.
natura2000.nl
De website van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over: “Natura 2000” een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. Hier is onder meer informatie over het Aamsveen te vinden. https://www.natura2000.nl/gebieden/overijssel/aamsveen
Landschap Overijssel
Overijssels Landschap beheert onder meer het natura 2000 gebied “Aamsveen” https://landschapoverijssel.nl/
Stichting Natuur- & Milieuraad Enschede .
De Natuur- en Milieuraad Enschede is een stichting die tot doel heeft om natuurbehoud en milieuzorg binnen de gemeentegrenzen te bevorderen. https://nmre.nl/
Stichting voor Duurzame Plattelandsontwikkeling Enschede (STAWEL)
Zet zich in voor de leefbaarheid en vitaliteit van het buitengebied van Enschede. https://stawel.nl/
Commissie voor de milieueffectrapportage
De commissie voor de milieueffectrapportage adviseert, als onafhankelijke organisatie, over de inhoud van milieueffectrapporten. Alle adviezen zijn openbaar. https://www.commissiemer.nl/
Bijvoorbeeld over Programma energie provincie Overijssel: https://www.commissiemer.nl/adviezen/3813
Rapport Zoutwinning Haaksbergen
Noabers van het Aamsveen 